Strateška razvojna šansa: Ispunjeni preduslovi za formiranje Zavoda za planiranje u Brčko Distriktu

Usvajanjem Zakona o planiranju, projektovanju i razvoju u Skupštini Brčko distrikta BiH, obezbijeđen je zakonodavni okvir za formiranje i početak rada Zavoda  za planiranje, projektovanje i razvoj Brčko distrikta BiH.

Po mnogim stručnim procjenama u Distriktu i izvan njega, zaživljavanje Zavoda za izgradnju trebalo bi da predstavlja najmarkantniji reformski i opšti institucionalni iskorak ovdašnjih lokalnih vlasti nakon prestanka aktivnog djelovanja mehanizma međunarodne supervizije, odnosno otkako je ova jedinstvena lokalna zajednica dobila priliku i preuzela odgovornost da u potpunosti sama gradi svoju budućnost.

Stoga ne čudi što su usvajanju pomenutog zakona, kao preduslovu za formiranje Zavoda, prethodila dugotrajna i opsežna stručna istraživanja i pripreme, te izrada odgovarajuće Analize i Elaborata o opravdanosti formiranja nove institucije. Koordinator ovih poslova je bio dugogodišnji brčanski funkcioner i privrednik Ismet Dedeić, a cijeli taj proces je bio obilježen velikim doprinosom i snažnom podrškom predstavnika skupštinske većine u Brčko distriktu. Stoga se s pravom može reći da je ovo ohrabrujuća manifestacija jedinstvene opredijeljenosti vladajućih struktura u Distriktu da podstaknu svekoliki razvoj ove lokalne zajednice, u čemu Zavod može i treba da odigra jednu od ključnih uloga.

Naime, kroz pomenute istraživačko-analitičke aktivnosti nametnuo se zabrinjavajući zaključak da je od samog konstituisanja Brčko distrikta BiH segment adekvatnog prostornog i opšteg društvenog planiranja bio  i ostao zapostavljen, institucionalno neregulisan i nezaokružen, iako se radi o primarnoj funkciji u organizaciji vlasti, odnosno temelju za uspješno funkcionisanje svih oblasti života i rada u svakoj zajednici.

Zbog organizacione usitnjenosti te nerijetkog preklapanja nadležnosti raznih organa i institucija u ovom segmentu, ukupni društveni procesi su se odvijali neartikulisano i stihijski sa brojnim pratećim negativnim posljedicama u  prostornom planiranju grada i cijelog Distrikta, u komunalnoj infrastrukturi, privredi, fiskalno-finansijskoj politici, socijalnoj zaštiti, kulturi i svim ostalim oblastima, odnosno u opštem razvoju ove lokalne zajednice.

Te ocjene su u pomenutim pripremnim dokumentima za donošenje zakona  koji omogućava formiranje Zavoda, potkrijepljene mnogim konkretnim primjerima, a ovom prilikom ćemo izdvojiti samo nekoliko njih:

Zbog neplanskog i stihijskog pristupa koncipiranju budžeta  u periodu od 2000. do 2017. godine, izdvojena finansijska sredstva za kapitalna ulaganja ostala su neupotrijebljena i dugoročno imobilisana u prosječnom godišnjem iznosu oko 83 miliona KM, uz prisustvo prosječne godišnje stope inflacije od 1,15%, tako da je u analiziranom periodu došlo do obezvrjeđivanja finansijskih sredstava u iznosu od preko  16 miliona KM.

I ulaganja u izgradnju saobraćajne infrastrukture u pomenutom periodu su praćena apsurdima. Tako je prosječna cijena izgradnje novog puta po kilometru 310.345 KM, a cijena rekonstrukcije postojećeg puta po kilometru 313.361 KM, što je izvan svake logike i razuma. U tom periodu izgrađeno je samo 7 kilometara nove putne mreže.

Enormni iznosi su u analiziranom periodu izdvojeni za grantove – 280 miliona maraka, zatim za subvencije privatnim preduzećima – 44 miliona i za podsticaje poljoprivredi – 96 miliona maraka. Pri tome se ne postavlja pitanje kakvi su i koliko društveno opravdani efekti tih ulaganja. Naprimjer, uprkos pomenutom gigantskom iznosu za razvoj poljoprivrede, u toj oblasti je prijavljeno samo 25 radnika.

Za razvoj sporta i kulture uloženo je 12.842.042 KM, a Brčko nema multifunkcionalnu sportsku dvoranu, kino dvoranu i mnogo toga još što mnoga manja mjesta imaju a koja ne mogu ni da sanjaju o tolikim izdvajanjima za ove svrhe.

I u drugim oblastima su vršena velika ulaganja, a bez odgovarajućih analiza efekata, odnosno opravdanosti utroška budžetskih sredstava. Nedostatak razvojnih planova - zasnovanih na stručnim principima, ozbiljnoj istraživačko-analitičkoj dokumentaciji i konceptu prioriteta – umnogome je obesmislio dragocjene komparativne prednosti koje Distrikt ima nad ostalim lokalnim zajednicama, a prije svega u privilegovanoj fiskalnoj poziciji te u mogućnosti kreiranja svog zakonskog ambijenta za privredni i opšti razvoj.

Očito je da su potrebne hitne i korjenite promjene u smislu planskog i osmišljenog pristupa razvoju Distrikta i ulaganju javnih sredstava.  Zbog toga  se puno očekuje od predstojećeg formiranja Zavoda za planiranje, projektovanje i razvoj čiji će glavni cilj biti obezbjeđenje profesionalne funkcije integrisanog društveno-ekonomskog i prostornog planiranja Distrikta. Time će biti otklonjeno  dosadašnje preklapanje nadležnosti u ovoj oblasti, te razvodnjavanje i zamagljivanje odgovornosti za pomenute negativne posljedice.

Na kraju još jednom treba napomenuti da je od ovog krupnog institucionalno- razvojnog iskoraka još važnije to što se do njega došlo kroz neupitnu i jednodušnu podršku svih predstavnika skupštinske većine u Brčko Distriktu. To je ohrabrujući preduslov da dobre namjere budu istinski pretočene u praksu, a sve u cilju prijeko potrebnog pokretanja ove lokalne zajednice naprijed u ekonomskom, socijalnom i svakom drugom pogledu.   

 

O.P.L.

 

 

Pin It
Print Friendly, PDF & Email