ZAKON O SISTEMU DRŽAVNE POMOĆI U BIH I BRČANSKI BUDŽETSKI GRANTOVI

   Nedavno je u Brčko distriktu Bosne i Hercegovine održana prezentacija na temu sistema državne pomoći u Bosni i Hercegovini na kojoj su prisustvovali predstavnici organa javne uprave u Brčko distriktu BiH. Paralelno sa ovom prezentacijom, Skupština Brčko distrikta je stotinjak metara dalje usvajala Budžet Brčko distrikta za 2017. godinu sa do sada rekordnim brojem budžetskih izdvajanja za grantove.

     Sistem državne pomoći važno je poglavlje u procesu pristupanja Evropskoj uniji, a Zakon o sistemu državne pomoći u BiH (u daljem tekstu: Zakon) na snazi je od 2012. godine. Po ovom Zakonu državna pomoć se definiše kao javni rashod u bilo kojem obliku, na način da se njime narušava ili potencijalno narušava konkurencija na tržištu, odnosno da se određeni privredni subjekti stavljaju u povoljniji položaj, što utiče na ispunjavanje međunarodnih obaveza BiH u određenoj oblasti. Državna pomoć se potom sistematizuje na dozvoljenu i nedozvoljenu, pri čemu je linija razgraničenja u tome da se dozvoljenom državnom pomoći smatra ona koja ima socijalnu i humanitarnu komponentu (npr. naknada materijalne štete nakon prirodnih katastrofa), potom pomoć za subjekte koji obavljaju djelatnosti od posebnog društvenog interesa te tzv. de minimis pomoć koja se može dodijeliti privrednim subjektima u teškoćama, ali ne smije premašiti 200.000,00 eura u tri fiskalne godine. Nedozvoljena državna pomoć je svaka ona koja narušava tržišnu konkurenciju ili utiče na ispunjavanje obaveza BiH u međunarodnim odnosima. U slučaju državne pomoći protivne odredbama Zakona, novac se mora vratiti.
    Državnu pomoć odobrava posebno formirano Vijeće na nivou BiH po proceduri utvrđenoj Zakonom. No, državna pomoć se finansira iz entitetskih, kantonalnih i lokalnih budžeta, a u slučaju Brčkog iz budžeta Distrikta, jer se ove političke jedinice po zakonu smatraju davaocima državne pomoći.
     Opravdano se postavlja pitanje, da li brčanski budžetski grantovi koji trenutno nisu regulisani posebnim zakonom, trebaju biti u skladu sa ovim Zakonom? Ako ne, šta ih razlikuje od državne pomoći definisane ovim Zakonom? Navedeni Zakon striktno navodi  koje vrste državne pomoći su izuzete od njegove primjene: poljoprivreda, ribarstvo, vojna industrija i nacionalna sigurnost te javna potrošnja za infrastrukturu. Takođe jasno se definiše ko se sve zakonski smatra privrednim subjektom kome se dodjeljuje državna pomoć, pa se tako tu ubrajaju i javna preduzeća, neprofitne organizacije i raznorazna udruženja. Nebitno je da li je subjekat registrovan kao udruga, udruženje, neprofitna organizacija i slično, nego je jedino bitno da (pa makar i jednokratno) učestvuje na neki način na tržištu i samim time automatski potpada pod definiciju privrednog subjekta iz ovog Zakona i proceduru propisanu za dodjelu državne pomoći. Tako bi naprimjer sportski klubovi registrovani kao udruženja, ali koji kupuju i prodaju igrače na tržištu i učestvuju u reklamnim aktivnostima, potpadali pod definiciju privrednog subjekta iz Zakona i državna pomoć bi im se mogla dodijeliti isključivo u skladu sa ovim Zakonom. Ako prihvatimo da su brčanski grantovi takođe jedan vid državne pomoći, postavlja se pitanje da li je u slučaju nekih subjekata kojima će biti dodijeljeni grantovi brčanskim budžetom trebalo primijeniti odredbe ovog Zakona koje se odnose na davanje državne pomoći.
     Nažalost, Distrikt još uvijek nije donio izvršni akt za provođenje navedenog Zakona gdje bi se zakonske odredbe razradile i gdje bi se tačno definisalo na koji način, u kojim oblastima i pod kojim uslovima se državna pomoć dodjeljuje (izrađene su samo smjernice u februaru). Entiteti su navedene provedbene akte već usvojili. 

Z.J.K.

Pin It