U početku bijaše Brčko Distrikt BiH

 Svakako da je jedna od najvažnijih pravnih i političkih bitaka u postratnoj BiH bila ona za status Brčkog. Brčko je isključeno iz Daytonskog rješenja za BiH i prepušteno arbitraži. Nakon nekoliko odlaganja, 1999. g. je donesena Konačna arbitražna odluka kojom se bivša opština Brčko proglašava Distriktom BiH, koji formalno pripada entitetima (kondominijum), ali koji su praktično trajno i nepovratno prenijeli svoje ovlasti na Vladu Distrikta koja je pod direktnim suverenitetom države BiH. Ogroman budžet i lokalno samozakonodavstvo, građanski, multietnički moderni demokratski model upravljanja su prednosti koje su davale potencijal Brčkom da postane obećana zemlja i ogled za ugled cijeloj BiH. Mnogi smatraju ovo rješenje najvećim uspjehom bosanske politike.

    Nažalost, nakon početnih blistavih uspjeha, zahvaljujući prije svega supervizoru i OHR-u, započela je, sa slabljenjem uticaja supervizije, regresije Distrikta, prije svega zbog slabosti probosanskih lokalnih političara, nezainteresiranosti Sarajeva i države BiH za Distrikt, i zbog osmišljenog i kontinuiranog angažmana političkih snaga koje su radile i rade na razbijanju BiH i entitetizaciji (podjeli Distrikta između dva entiteta) Distrikta. Ta regresija može se ilustrirati (pratiti) iz različitih uglova, pa čak i u pravopisno-jezičkom smislu kada je u pitanju upotreba njegovog prvobitnog naziva.

   Konačnom arbitražnom odlukom bivša opština Brčko je imenovana Brčko Distrikt BiH. Svaka riječ višečlanog naziva se pisala velikim slovom. To je zvanični naziv koji je bio na memorandumu i pečatima Brčko Distrikta, što nije problem pokazati i dokazati.

    Sa slabljenjem praktičnog značaja Supervizora zbog međunarodnih okolnosti, i sa jačanjem samovolje lokalnih političara, mijenja se naziv a sa promjenom naziva i funkcionisanje Brčko Distritka BiH. Uz sugestije i obrazloženja ,,stručnih'' savjetnika kako se radi o distriktu koji je  jedinica lokalne samouprave, te da se u složenim nazivima takvih administrativnih jedinica samo prva riječ piše velikim slovom, riječ DISTRIK u nazivu se počela pisati malim slovom. Zaboravilo se da je tu riječ o zvaničnom imenu jednog dijela BiH koji je ustavna kategorija i po svim svojim odrednicama gotovo izjednačen sa entitetima. S obzirom da su  entiteti kao i distrikt novi pojmovi u našoj savremenoj istoriji, ne možemo ih podvoditi pod pravopisna pravila iz nekih prošlih vremena pa prema tome je prihvatljivo pisanje velikim slovom svake riječi višečlanog naziva Republika Srpska kao i Brčko Distrikt BiH.

    Sa gubljenjem značaja riječi DISTRIKT u imenu Brčko Distrikta, srozavao se status Distrikta na praktično-političkom, pa i socio-ekonomskom i kulturnom planu.

   Svođenjem Distrikta na ,,mali'' distrikt, odjednom je iz javne upotrebe u zvaničnom nazivu, bez ikakvog obrazloženja, nestala i BiH. Sve javne institucije koje su formirane kao institucije Brčko Distrikta BiH postale su institucije Brčko distrikta ( Radio Brčko distrikta, Ekonomska škola Brčko...)

   Sa nestankom BiH iz naziva rasla je hronična nezainteresovanost državnih institucija za Distrikt. U isto vrijeme stalno prisutan interes R Srpske i Milorada Dodika za Distrikt doveli su do toga da se dodatno negiraju bitne odrednice sadržane u Konačnoj arbitražnoj odluci za Brčko.

    Veza Distrikta sa državom BiH i njenim institucijama gotovo da i ne postoji, mada je Distrikt pod direktnim suverenitetom države BiH. Ne poštuju se statutarne odredbe Distrikta o direktnoj primjenljivosti državnih zakona i nužnosti usklađivanja lokalnih zakona sa zakonima BiH. Onemogućeno je formiranje bilo kojih zajedničkih institucija Brčko Distrika BiH, kao što su Ljekarska komora, Advokatska komora i slično, što je bila zakonska obaveza. Mijenjali su se zakoni i brčanski advokati, ljekari… su se učlanjivali u entitetske komore.

   Zakonom o ličnoj karti stanovnici Distrikta su primorani da pri vađenju ličnih dokumenata izaberu entitetsko državljansto mada ta obaveza nije postojala ni u Konačnoj arbitražnoj odluci, ni u Statutu, ni u Zakonu o državljanstvu.

    Bosna i Hercegovina je svojim simboličnim nestankom iz zvaničnog naziva, nestala i iz Distrikta.

  Paralelno s tim, sve češće je u upotrebi bio naziv Distrikt Brčko, zatim distrikt Brčko, da bi se i ovo BRČKO izgubilo i na kraju ostao je samo ,,mali'' distrikt.

     Grad koji ima sve geostrateške i geografske pogodnosti, najveći budžet u BiH i svoje zakone, grad koji je ,,božijom'' i arbitražnom milošću odabran da bude najuspješniji  poslijeratni projekat nije znao, nažalost, da to iskoristi. Za Brčko i njegove stanovnike, bez pomoći sa strane, ovo je bilo previše. Brčko je proćerdalo još jednu historijsku priliku da se izdigne iz statusa provincije i postane moderan urbani subjekt.  

  Grantovski, koruptivni i švercerski mentalitet distriktlija i njihovih vlastodržaca učinili su da se, poput zvaničnog naziva ,,Brčko Distrikt BiH'', u ovoj sredini uruši sve ono što je bilo vrijedno ili je potencijalno moglo biti vrijedno. Od grada koji je trebalo da bude Eldorado, postao je mjesto koje glavom bez obzira napuštaju svi oni koji nešto vrijede, mjesto u kojem psi lutalice obijaju pragove škola, fakulteta, parkove i dječija igrališta, i u kojem, u večernjim satima, poželite da, kad već nema ljudi, sretnete nekog od tih pasa.

     Kada se podvuče crta i napravi analiza svega što je moglo da se uradi i što se (ni)je uradilo, manje je bitno, ali nije nevažno, kako se pravopisno-jezički treba pisati zvanični naziv jer se pravopisna pravila mijenjaju i ne važe vječno. Važnije od toga je dodvorničko prećutno pristajanje političkih predstavnika,  ali i građana Distrikta na promjenu zvaničnog naziva, bez ikakve zakonske procedure. Paralelno s tim dopustilo se, bez bilo kakvog ozbiljnijeg javnog protesta, da se gomila kvazipolitičara i kvaziposlovnih ljudi sa raznih strana poput lešinara obruši na (strvinu) Distrikt i da „očerupaju“ sve što se dalo očerupati. Sve to odvijalo se u saradnji sa vladajućom domaćom „inteligencijom“ i političarima, koji su tradicionalno bez moralnog i intelektualnog integriteta, ali i uz pristanak najvećeg broja građana. Tako Brčko Distrikt BiH još uvijek egzistira samo kao Potemkinov privid i opsjena.

 

E.M.P.

 

 

Pin It
Print Friendly, PDF & Email